Doel projectmanagement onder de loep

loepProjectmanagement (PM) stond in mijn afgelopen werkweken centraal. In mijn werk bij de TU Delft ben ik onlangs gestart met een evaluatieproces, dat moet leiden tot concrete producten en diensten. De keus om dit projectmatig aan te pakken was snel gemaakt. De bijna-obsessie met PM begon (weer) met de training ‘Projectmanagement’ (onderdeel van het LDE-trainee curriculum), die we als traineelichting ruim een week geleden volgden. Tijdens mijn studie, werkzaamheden voor de studentenvereniging en in mijn vorige baan als Programmamanager, heb ik nieuwe klussen steeds als ‘project’ aangepakt. De bijpassende tools en methodieken deed ik op tijdens mijn opleiding en ik heb in de praktijk al snel ondervonden wat de voordelen van een projectmatige aanpak zijn. Bij de organisatie van een politiek studenten-debat of een vrijwillig onderwijsproject leidde het tot: een visie, structuur, helderheid, doelmatigheid. Ik sta bij mijn collega’s en vrienden dan ook wel (een beetje) bekend als ‘de plan van aanpak/planningen/draaiboek/structuur/afspraken-persoon’. De training sloot zodoende goed aan op eerder opgedane theorie en praktische ervaringen.

De training introduceerde voor mij echter wel een nieuwe projectmanagement-methode: PRINCE2. PRINCE2 wordt veelal bij de overheid als tool gebruikt. Bij gemeenten, ministeries en verscheidenen non-profit instellingen. In het lijstje van semi-overheden kunnen naast de TU Delft, onder andere de Vrije Universiteit en de Universiteit Leiden als gebruikers van PRINCE2 worden genoemd.

Vrij vertaald kunnen projecten binnen de universiteit, door diens publieke karakter, worden gezien als de uitwerking, of de implementatie van beleid. Het werken voor de publieke sector, betekent als werknemer vaak dat je ergens in de beleidscyclus betrokken bent: (kortweg) beleidsvoorbereiding – beleidsimplementatie – beleidsevaluatie – terugkoppeling.

Wat ik als bestuurskundige opvallend en interessant vind, is dat PRINCE2 zichzelf omschrijft als een PM-methode die doelt op het managen van succesvolle projecten. Succes wordt door PRINCE2 in termen van effectiviteit gedefinieerd: een succesvol project is een project dat tot het vooraf beoogde doel heeft geleid.

De effecten van beleid ofwel projecten, zijn echter niet altijd te vangen in kwantificeerbare termen of producten. Dit maakt het vaak lastig om (relatief kort na implementatie) te meten of beleid effectief is geweest. Effecten worden vaak later pas echt zichtbaar. Bestuurskundig onderzoek naar het succes en falen van overheidsbeleid, duidt dat ‘succesvol beleid’ een rekbaar begrip is en vaak te eenzijdig wordt belicht. In publieke instellingen zijn doelstellingen vaak onderhevig aan tussentijdse aanpassing en vormen politieke processen een belangrijke beïnvloedende factor op het verloop van beleid. Daarnaast worden kwalitatieve effecten vaak niet gemeten, wat het oordeel ten aanzien van dat beleid onvolledig maakt.

Empirisch onderzoek naar de uitkomsten van verschillende typen beleid toont daarnaast dat beleid zelden daadwerkelijk tot de beoogde doelstellingen leidt.[1] De analyse van zeventien beleidsevaluaties door bestuurskundige Hoogerwerf, toont een droevig beeld: bij slechts twee van de zeventien onderzoeken was er sprake van doelrealisatie. En waarom meten we succes ook alweer af aan de indicator effectiviteit? 

Baakman en Willems (1992) vragen zich terecht af of het de overheid is die faalt, of de analyse. Zij gebruiken de volgende analogie om hun standpunt te verhelderen: als van de zeventien leerlingen er maar twee slagen, roept dat dan niet, behalve vragen over de leerlingen, óók vragen op over de zwaarte van het examen? Zij stellen dat beleidsdoelen niet altijd helder geformuleerd worden en het daarmee niet altijd duidelijk is wat beleid dient te realiseren. Beleid is volgens hen niet in geringe mate een uitkomst van een politiek proces, waarbij steun (om later iets voor terug te krijgen) en aanpassingen van beleid een rol heeft gespeeld. Ook vragen ze zich af of de beoordeling van het feitelijk gevoerde beleid zinvol is omdat politieke processen vaak symbolische, conflict dempende en rituele functies toeschrijven aan beleid. Tot slot benoemen zij terecht dat het uitgaan van officiële beleidsdoelen als meetkader voor succes/falen, hiermee de reikwijdte van het politieke proces miskent.

Als projectmanagement-fan zal ik niet stel stellen dat deze verouderde visie van de PRINCE2-methodiek op ‘projectsucces’ afdoet aan zijn bruikbaarheid in de praktijk. Een verruiming van de definitie van projectsucces, ofwel wat succesvol beleid behelst binnen de publieke sector, wil ik echter wel nastreven. PRINCE2 hanteert hiermee namelijk een verouderde visie en doet de publieke praktijk hiermee tekort. Ook schetst het daarmee geen volledig beeld van project outcomes. Om nog maar te zwijgen over verwachtingsmanagement van de (jonge) PRINCE2 gebruiker binnen een politieke en beleidsmatige organisatie.

 

[1]Hoogerwerf, A. (1983). Succes en falen van overheidsbeleid. Alphen aan den Rijn: Samson.

Advertisements

One response to “Doel projectmanagement onder de loep

  1. Pingback: Getraind tot trainee | University Trainees. In de wetenschap dat het kan.·

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s